Barvalipe e xaćarimatengo
Inćarimata: Kerdimos „Barvalipe e xaćarimatengo“ mažutil e kothanutnen te feder xaljoven, te prindžaren thaj te mothoven peske xaćarimata save si len pala sarkone divesutne situacije. Prekal e bući e patrinale xaćarimatengi thaj prekal o gindipe po veraver emocionalne reakcije, e kothanutne buxljaren pesko emocionalno alavaripe thaj zuraren emocionalno inteligencija, korkorutno nernipe thaj o šajipe te klarimasa prindžaren peske andarutne xaranimata.
Problemo savesa kadava kerdimos bućarel: But ternen si len sinorrno alavaripe pala o mothovipe xaćarimatengo thaj šaj si len pharimata te prindžaren, te anaven jal te mothoven peske emocije ande sarkone divesutne situacije. Kodova šaj te ciknjarel korkorutno nernipe, te kerel te e komunikacija avel majphari thaj te kerel influenca po varo sar xaljoven pes thaj sar vakeren averenca. Nekobor terne vi šaj na aven basta nerneo kaj veraver manuša šaj te xaćaren veraver emocije ande lipale situacija.
Manjipen pala o mentalno sastipe: O prindžaripe thaj mothovipe xaćarimatengo si jekh važno kotor e psihosocijalno sastipnaske džnglimaske thaj emocionalno baxtalipako. Kana e terne šaj majčačes te prindžaren thaj te anaven peske xaćarimata, majlokores xaljoven peske andarutne procesurja, zuraren pesko numalozuraldipe, vazden o emocionalno vakaripen thaj buxljaren majsastutne varurja mamujdipen e stresosa, anksioznost, frustracija thaj aver phare emocionalne dikhimata. Emocionalno nernipe vi del dumo e empatijake, sarbrripe thaj majsastutne inćarimatange maškar e manuša.
Mangline paruvimata: O kerdimos siala reslin te
- te vazdel o nernipe e kothanutnengo pala peske emocije thaj emocionalne reakcije;
- te barvarel o emocionalno alavaripe e kothanutnengo thaj lengo šajipe te majčačes anaven e xaćarimata;
- te zurarel korkorutno nernipe thaj numalozuraldipe prekal o gindipe pe andarutne procesurja;
- te del dumo po buxljaripake emocionalno inteligencijake thaj empatijake prekal o prindžaripe kaj e manuša šaj veraver te keren rekacia ande lipale situacije;
- te tradisarel majsastutno rodipen emocijengo thaj te del dumo e sarbrripake thaj mentalno baxtalipake.
Konteksto e pilot-implementacijako:
Kadaja kerdimos sas kerdini sar jekh kotor e pilot-akcijako savi sas realizimini ando truj e MEET Project projektosko ande varemo e Amica Educa, projekt partneroske andar Tuzla, Bosnia and Herzegovina. E kerdelin sas inćardi dživdes thaj ande late line kotor 15 terne katar e NEET populacija, maškar save sas trin kothanutne thaj dešuduj kothanutnja. E sesija inćardas trenero e mentoroske dumesa. O kerdimos sas realizujime ande forma interaktivno kerdimaki savi kerelas grupno xamipe ande diskusija, korkorutni refleksija thaj korkorutno bući. E kothanutne bućarenas e inćarde situacijenca thaj e patrinala xaćarimatengi sar te identifikuisaren, te prindžaren thaj te mothoven emocije pala sarkone divesutne xaranimata. O kerdimos sas kerdino ande jekh dumesko thaj bi-formalno trujalipe pala sikljovipe, savo zurarelas emocionalno nernipe, korkorutni refleksija thaj diskusija savi sas kerdini po maškarutni pakiv.
Teorikano fundo:
Emocionalno nernipe si jekh važno kotor e emocionalno inteligencijako thaj psihosocijalno baxtalipako. Kodova ande peste astarel o šajipe te prindžarel, te xaljovel thaj te mothovel peske xaćarimata, vi o xaljovipe kaj veraver manuša šaj te e lipali situacija xaćaren ande veraver emocionalne varurja. Kadala xaranimata den dumo e korkorutne nernipake, sarbrripake, empatijake thaj majsastutne mašmanušikane inćarimata.
But ternen si sinorrno alavaripe pala o mothovipe peske xaćarimatengo thaj šaj te labjaren cikno đindo prindžarde alavengo sar te mothovenas e paćarde emocionalne xaranimata. Kana si phares te e xaćarimata anavenpe jal kana ačhon biklarutne, šaj avel majphares te xaljovelpe peske andarutne procesurja, te kerelpe sigutni komunikacija thaj te delpe konstrukutivno reakcija ande sarkone divesutne situacije.
O kerdimos „Barvalipe e xaćarimatengo“ mažutil e kothanutnen te roden emocije prekal realistično situacije save si lenge prindžarde katar sarkono divesutno dživdipe. Prekal o phandadipe e situacijengo e šajutne xaćarimatenca thaj prekal o labjaripe strukturime patrinake emocijengi, e kothanutne polokes buxljaren pesko emocionalno alavaripe thaj keren majxor po xaljovipen e varosko sar emocije keren tradisaripe pe lenge reakcije, inćarimata thaj maškar manušikane inćaripen.
Reslimaki grupa
- Berša: 12–18 berš, e šajipasa te pašarelpe cikne čhavrenge thaj phurane beršeske grupenge
- Profilo: kethani populacija e ternengi, terne katar e NEET populacija, terne katar e dukhadine grupe, terne save si len emocionalne jal socijalne pharimata, veraver grupe katar veraver kulturikane thaj lokalno khetanimata
- Konteksto: bi-formalno jal formalno sikljovno trujalipe, sar kaj si edukativne kerdimata, kerdelina thaj treningurja.
Konteksto e labjaripasko
Lokacija: škole, nevladine organizacije, kendro pala terne, kendrurja ande khetanimata, programurja psihosocijalno dumeske, undarno jal psihoedukativno grupno bući thaj aver.
Feli xaranimatengo thaj dimenzije save buxljarenpe:
- Socio-emocionalne veštine: emocionalno nernipe, prindžaripe thaj xaljovipe xaćarimatengo, empatija, nernipe pala emocionalno veraveripe
- Xaranimata numanernipnake: prindžaripe thaj anavipe peske emocijengo, xaljovipe andarutne procesurjengo, introspekcija, zurjaripe numalozuralipako
- Komunikacijske xaranimata: buxljaripen emocionalno alavaripesko, majklaro thaj majčačo mothovipe xaćarimatengo, vazdipe po emocionalno vakaripe ande sarkone divesutne interakcije
- Xaranipe sarbrripake thaj korkorutne regulacijake: zurjaripe emocionalno inteligencijako, dumo emocionalno sarbrripake, vazdipe e šajipako pala mamujdipe e stresosa, thaj po anksioznost, frustracijasa thaj aver zumavdine emocionalne dikhimatasa.
Mothovdipe e kerdimasko – paso po paso
Korkor 1: Angluni vorba
Trajipe: 5–7 minuti
Procedura: O fasilitatoro kerdel xarni angluni vorba pala o manajipe e prindžaripasko xaćarimatengo thaj sar kodova del dumo po buxljaripen emocionalno inteligencijako thaj mentalno sastipasko. E kothanutne džanen kaj prekal kadava zumavipe šaj te aven majnerne pala peske xaćarimata thaj te barvaren pesko alavaripe xaćarimatengo thaj emocijengo. O fasilitatoro mothovel kaj o kerdimos si kerdino pe sarkone divesutne situacije thaj kaj e kothanutne, labjarindoj e dini patrina xaćarimatengi, kam te kazumaven te prindžaren duj jal trin xaćarimata save šaj te aven ande sarkoni situacija. Važno si te mothovelpe kaj našti te aven čače jal došale godorimata, viz kaj e xaćarimata šaj veraver te aven katar manuš dži ka manuš thaj katar situacija dži ka situacija.
Tabela 1 Kerdimata – Paso 1
| Kerdimata e fasilitatoroske | Kerdimata e kothanutnengo |
|---|---|
| Sikavel o reslipe e kerdimasko thaj mothovel pala o manajipe e prindžaripasko xaćarimatengo. | Ašunel e angluni vorba thaj o mothodipena. |
| Mothovel o astaripe e kerdimasko thaj anglal vakarel kaj nane čače jal došale godorimata. | Anglal kondžarelpe te gindisarel pala xaćarimata ande sarkone divesutne situacije. |
E refleksija: Kadava paso mažutil e kothanutnen te xaljoven o reslipe e zumavipasko thaj kerel sarbarrno trujalipe pala o rodipe emocijengo. O mothovipe kaj naj čače jal došale godorimata del dumo e phutardimake thaj mažutil e kothanutnen te xaćarenpe majplaćeles džikaj gindisaren pala peske emocionalne xaranimata.
Paso 2: Khetanutno rodipe e anglune misalako
Trajipe: 5–7 minuti
Procedura: O fasilitatoro ulavel e kothanutnenge materijalurja: bućako lil pala o zumavipe, patrina xaćarimatengi thaj olovke. Palakodova, khetanes e grupasa drabarelpe e angluni misal-situacija. E kothanutne akharenpe te gindisaren pes ande kodoja situacija thaj, labjarindoj e patrina xaćarimatengi sar dumo, te mothoven duj jal trin xaćarimata save šaj te xaćaren ande kodola situacija.
O fasilitatoro anglal vakarel kaj kadava si khetanutni misala thaj labjarel la sar te sikavel sar o zumavipe bućarel majanglal desar e kothanutne teljaren te keren e korkorutno bući. Džikaj trajil kadava paso, o fasilitatoro palem risparel e kothanutnen kaj e xaćarimata šaj veraver te aven katar manuš dži ka manuš, evi vi ande lipali situacija.
Tabela 2 Kerdimata – Paso 2
| Kerdimata e fasilitatoroske | Kerdimata e kothanutnengo |
|---|---|
| Ulavel e bućake lilora, patrina xaćarimatengi thaj olovke. | Lenpe e angluni misala khetanes e grupasa. |
| Drabarel e angluni misal-situacija khetanes e grupasa. | Zumaven pes ande kadaja situacija thaj mothoven šajutne xaćarimata labjarindoj e patrina xaćarimatengi. |
| Akharel e kothanutnen te mothoven duj jal trin šajutne xaćarimata. | |
| Mothovel sar labjarelpe e patrina xaćarimatengi džikaj trajil o zumavipe. | |
| Anglal vakarel kaj veraver xaćarimata šaj te aven čaččutne ande lipali situacija. |
E refleksija: Kadava paso del jekh klaro thaj dine dumesko misala varoske po savo o zumavipe trubul te kerelpe. O khetanutno bući pe angluni situacija mažutil e kothanutnen te xaljoven e bući, te prindžarenpe e patrinale xaćarimatenca thaj te prindžaren kaj e emocionalne reakcije šaj veraver te aven katar manuš dži ka manuš.
Paso 3: Korkorutno bući
Duration: 15 minutes
Procedura: Palakodova so e angluno misal kerelpe khetanes, e kothanutne lundžaren te korkorutnes keren bući pe ačhile situacije ando zumavipe. Pala sarkon situacija, katar e kothanutnenge rodelpe te len pes ando gindo thaj ande kodoja situacija thaj te , labjarindoj e dini patrina xaćarimatengi, te prindžaren duj jal trin xaćarimata save bi šajas te dživdisaren.
E kothanutne keren o zumavipe korkorutnes thaj peske tempasa. O fasilitatoro si khote te del klaripen jal dumo te trubul, ama mukhel basta varemo pala korkorutni refleksija thaj korkorutno bući.
Tabela 3 Kerdimata – Paso 3
| Kerdimata e fasilitatoroske | Kerdimata e kothanutnengo |
|---|---|
| Akharel e kothanutnen te korkorutnes lundžaren o zumavipe. | Drabarel sakoni situacija thaj lel pes ando gindo ande kodola situacije. |
| Palem risparel e kothanutnen te labjaren e patrina xaćarimatengi sar dumo. | Labjarel e patrina xaćarimatengi te prindžarel duj jal trin emocije pala sarkon situacija. |
| Zurarel e kothanutnen te len pes ando gindo ande sarkon katar kadala situacije thaj te prindžaren duj jal trin xaćarimata. | |
| Lundžarel klaripen jal dumo te trubul thaj fundo pala lupunzardini bući. |
E refleksija: Kadava paso del dumo e introspekcijake thaj emocionalno korkorutno nernipake kajda so mažutil e kothanutnen te phanden sarkone divesutne situacije e šajutne emocionalne
reakcijenca. O labjaripe e patrinako xaćarimatengi mažutil e kothanutnen te barvaren pesko emocionalno alavaripe thaj te majčačes prindžaren emocije.
Paso 4: Grupno diskusija
Trajipe: 10–15 minuti
Procedura: Napal e korkorutni bući, e kothanutne akharenpe te ulaven peske godorimata, dikhimata thaj xaranimata katar o zumavipe, te kamena. O ulavipe si lačhe vojako.O fasilitatoro zurarel e kothanutnen te gindisaren pala o veraverutne xaćarimatengo save sikadinepe ande veraver situacije thaj ande veraver kothanutne, ama vi te dikhen šajutne liparimata.
Napal kodo avel grupno diskusija pala o manajipe e prindžaripasko thaj mothovdipe pe xaćarimata. O fasilitatoro šaj te karingisarel e diskusija labjarindoj pućimata sar so si:
- Kozom si tumenge prindžarde e alava katar e patrina xaćarimatengi?
- Save katar lende thaj kobor drom labjaren len ande sarkoni divesutni komunikacija?
- Kobor tumenge sas lokes jal phares te arakhen o „čačo“ xaćaripe? So sas zumavdino?
- Ja li pukjarden varesave xaćarimata save ći ažukerden?
- Sar bi tumen kadaja xaranimata šajas te labjaren ande sarkone divesutne situacije?
- Soste gindinen kaj si važno te prindžaras amare xaćarimata?
- Soste si važno te mothovenas e xaćarimata?
- So amenge kodova anel, save si e lačhimat thaj pozitivne efekturja kodolestar te džanas te prindžaras, adekvatno te anavas thaj te mothovas peske xaćarimata?
Tabela 4 Kerdimata – Paso 4
| Kerdimata e fasilitatoroske | Kerdimata e kothanutnengo |
|---|---|
| Akharel e kothanutnen te ulaven peske godorimata thaj gindimata, te kamena. | Ulaven peske godorimata, dikhimata thaj xaranimata, te lenge kodova plaćalpe. |
| Sikavel kaj o odgovoripe si pe lačhe vojako. | Gindisaren pala o liparimata thaj veraverimata ande emocionalne godorimata. |
| Dikhel liparimata thaj veraverimata ande emocionalne godorimata ka kothanutne thaj ande situacije. | Len kotor ande grupno diskusija pe dine phučimata. |
| Inđarel grupno diskusija labjarindoj phučimata pala o alavaripe emocijengo thaj emocionalno nernipe. |
E refleksija: Kadava paso mažutil e kothanutnen te prekal e diskusija ćiden peske korkorutne gindimata thaj zurarel lengo nernipe pala kodova kaj e emocionalne reakcije šaj veraver te aven katar manuš dži ka manuš. Vi kodova del dumo po buxljaripen empatijako, emocionalno alavaripesko thaj po majxor xaljovipe e manajipe pala prindžardipe thaj mothodimako pe xaćarimata.
Paso 5: Agorutni refleksija thaj phandadipe
Trajipe: 5 minuti
Procedura: Ando agor e aktivnosti, o facilitator akharel e kothanutnen te ulaven xarno amboldni informacia pala kodova kobor lenge kadava zumavipen sas istemali thaj ja li sikljile vareso neve pala peste. O facilitator kidel e majbare kildimata thaj anglal vakarel pala manaj e prindžardipako, anavipe thaj sikavipe e xaćarimatengo ando sakodivesko dživdipe, sar vi o manajipen te buxljarelpe o emocionalno alaveresko.
Angluno vakaripe pala lundžaripe e zumavipasko (opcionalno):
E kothanutne šaj te tradisarenpe te lundžaren te zumaven emocionalno nernipe ande sakodivutne situacie, kajda kaj kam te zumaven maj nernes te prindžaren thaj te anaven peske xaćarimata ando sakodivesko dživdipe. O facilitator šaj vi te del šajipen te lekhavelpe sado lil e xaćarimatengo sar varo pala lundžaripe gindisaripako pala emocie thaj pala crra thaj crra zuraripe e emocionalno alaveresko.
Tabela 5 Aktivnosti – Paso 5
| Kerdimata e fasilitatoroske | Kerdimata e kothanutnengo |
|---|---|
| Akharel e kothanutnen te ulaven xarno kildipe po istemalipe e zumavipasko. | Ulavel xarno kildipe, te mangela |
| Pučhel e kothanutnen ja li vareko sikljilo vareso nevo pala peste. | Gindisarel pala kodova so sikljilo pala peste thaj pala peske emocie. |
| Kidel e kildutne arakhadimata pala prindžaripe, anavipe thaj sikavipe e xaćarimatengo. | |
| Zurarel e kothanutnen te lundžaren te zumaven emocionalno nernipen ando sarkondivesko dživdipe. |
E refleksia: Kadava agorkerutno paso mažutil e kothanutnen te ćiden kodova so sikljile thaj te phanden o zumavipen e sarkondiveske dživdipasa. Vov pobuter anglal vakarel e gind kaj si o emocionalno nernipe thaj emocionalno alavari si xaraanipe savo šaj te lundžarenpe te vazdenpe thaj te buxljon ande vrjama.
Trubutno materijali: (anglal te khondžarelpe) :
- Štampime kopie katar e zumavipen „Barvalipe e xaćarimatengo” (jekh po jekh sarkoneske kothanutneske). Šaj te kopirinenpe po A4 formako patrin:
- Ažukerav o autobuso. E vordona nakhen paša mande. Jekh nakhel prekal baro talo thaj pajisarelma e melale pajesa. Xaćaravma…
- Dikhav mrrne amalnja savja dumut ći dikhlem. Voj asal, avel dži mande thaj lelma ande angalji. Xaćaravma…
- Maladivma e amalesa saves dumut ći dikhlem. Takaj kaj amare dihimata maladile po ciro, amboldel o šero mandar thaj nakhel pe aver rig e dromeski. Xaćaravma…
- Džav po ispito savo lačhe ći khondžisajlem, thaj vasno si se mange te lav numal nakhvadi ocena. Xaćaravma…
- O čhavo ande mrrni grupa/klasa ći šunelma kana vakerav. Ande jekh vrjama vov vakerel averenca thaj lupunzil averen te na šunen man. Takaj kaj phendem leske te maj tanes kerel svato, vov lundžarda te kerel kodova. Xaćaravma…
- Dav godor po časo, aba mrrno godor naj čačo. Dikav kaj varesave sikljarne asan. Xaćaravma…
- Mrrne dadora angluno drom mukhle man te ačhav zabades avri e amalença. Xaćaravma…
- Ašunav kaj dadora zorales xanpe ande aver livni. Xaćaravma…
- Po treningo saavore baxtagorsaren te lačhes kerena nevi zumavipen, uzal me. Xaćaravma…
- Dikav kaj si mrrno amal jašinalo, aba ći džanav ja li te pučhavles pala kodova so si lesa. Xaćaravma…
- Zumavav te vakerav e džensa savo manđe plaćalpe, aba mrrno krlo izdral. Xaćaravma…
- Mrrne dadora ći kamen te mukhen man te sovav ko amal/amalnji. Xaćaravma
- O sikljardo ašarda mrrni bući anglo sasti kalsa. Xaćaravma…
- Štampisardi patrin e xaćarimatengo (po jekh mislalin sarkone kothanutneske).
- Jekh šajutno xaing patrinako e xaćarimatengo šaj te lelpe katar:
https://www.nvc.org.nz/files/2011/10/Feelings-Creationcoach.com_2.pdf - Hemiske olovke jal suro olovke (jekh sarkoneske kothanutneske).
Šajutne adaptacije:
E aktivnost šaj te pašarelpe ververutne resutne grupenge, umalimasa katar lengo barjaripasko than, emocionalno phakavipe, kulturako kotor thaj than kaj kerelpe.
- E patrin e xaćarimatengo thaj e instrukcie šaj te rinčhibjarenpe jal te pašarenpe pe čhib savi e kothanutnenge si prindžardi, haćardi thaj naturalno.
- Te si varesave emocionalno teme xaćarne ando loklano konteksto, sar misal endajake problemurja, streso phandino e školasa jal inćaripe e lipale beršengo, e situacie ando zumavipen šaj te paruvenpe thaj te ačhen relevantno thaj emocionalno pašarde e grupake.
Evaluacia e tradisaripako pe kerdimata
| Indikatoro | Metoda evaluaciaki |
|---|---|
| Vazdino nernipe pala korkorutne xaćarimata thaj emocionalno reakcije | Xarne refleksivno pučhimata ando agor e kerdipako |
| Buxljardino emocionalno alavari thaj barjardo šajimos te anavenpe emocie | Xarne pučhimata pala numaj moldipen e ocenasa pe skala (1–5) |
| Vazdino xaljovipen kaj e manuša šaj verver te ambolden pe imnjale situacie | |
| Vazdino korkorutno pakavipe ando prindžaripe thaj sikavipe e emociango |
E refleksia e treneroski
Lekhaverimata pala:
- o nivelo e angažovipasko e kothanutnengo
- o prindžaripe e kothanutnengo e emocionalno alaveresa thaj lengo šajimos te prindžaren e xaćarimata
- e opšto atmosfera thaj pala kodova ja li e kothanutne xaćardilepe sarbarr thaj plaćales kana gindisarenas pala emocie
- o lundžaripen e emocionalno reakcijengo ando zumavipen thaj diskusia
- kodova ja li e kothanutne šajisardine te phanden o zumavipen e sarkondiveske situaciasa thaj korkorutne emocionalno xaranipasa.
Reakcije dikhle ando pilotno kerdipe:
E kothanutne sikavde but baro nivelo e angažovipasko ando intrego kerdipe. Aktivno uladilepe ando korkorutno zadatko thaj grupako diskusia, sikavindoj zurali motivacia thaj phutardipe pala rodipen e emocijengo thaj emocionalno alavaresko. O kerdipe mažutisarda e kothanutnen te majlačhes xaljoven, prindžaren thaj sikaven peske korkorutne xaćarimata, savo anda pobaro korkorutno numajnernipe, korkorutno pakavipe, sarbarripe thaj opšto mentalno baxtaripe. But kothanutne buxljarde pesko emocionalno alaveripe thaj kerdile majnerne po majbuxlo spektaro e xaćarimatengo.
Važno rezultato e sikljovipasko sas o xaljovipen kaj e manuša šaj verver te ambolden pe imnjale situacie, savo mažutisarda e kothanutnen te majlačhes xaljoven emocionalno ververipe thaj o manajipen e empatijako. Prekal inđarde pučhimata, e kothanutne zumavenas te phanden e emocie e čače dživdipaske situaciasa thaj gindisarenas pala peske korkorutne emocionalno reakcije. Varesave kothanutne phende kaj e varesave anava e xaćarimatengo thaj e labjaripasa e strukturisardi patrinake e xaćarimatengi maladile angluno drom. Voj šajisardine te prindžaren thaj te anaven maškar pandž thaj oxto xaćarimata thaj emocie, savo anda pobaripen e korkorutne numajnernipasko thaj pobut barvalo emocionalno alaveripe. E kothanutne sikavde palikeripe pala uladi patrin e xaćarimatengi thaj phende kaj kamena la te labjaren ande sarkondiveske socijalno inćaripa. Dural e sesiako ći sas prijavime bare zumavipa.
Dar thaj čarundipe:
Takaj akaja aktivnost šaj te labjarelpe veravera grupenca, e facilitatorurja trubun te dikhaven uladimasa sjamalipe pe emocionalno sarbarripen, pe nivelo e pakivako andre e grupa thaj po khondžipe e kothanutnengo te gindisaren pala peske xaćarimata thaj te mothoven len.
Grupako konteksto thaj emocionalno sarbarripe: Te o kerdipe labjarelpe ande grupe kaj e kothanutne pes lačhe ći prindžaren, varesave lendar šaj te xaćarenpe bi plačales kana ulaven peske xaćarimata jal emocionalno gindisaripa. Kadava šaj te avel posebno važno ande grupe e ternengo save ći si line duma e kajsave tiposa e kerdipasko. Ande kajsave situacie, e facilitatorurja trubun uladimasa te keren moderacia pe diskusia thaj jasno te anglal vakeren kaj o uladipe e korkorutne xaranipengo si korkorutno mangipe. Ando formalno sikljovno than, posebno e adolescentenca, varesave kothanutne šaj te aven oprezno kana si vakeripe pala sikavipe e xaćarimatengo angle peske lipale beršenge. Vašoda si but važno te kerelpe jekh
sarbarr thaj mažutipaski grupaki atmosfera ande savi e kothanutne xaćarenpe arakhadine katar osudipe.
Dukhadine grupe thaj emocionalno xaćarnipen: O kerdipe šaj te avel zumavdipen pala e ternene save maladonpe e majphare čhandenca e emocionalno jal mentalno-sastarimaske pharimasa, sar si zurali anksioznost, depresia jal posttraumatsko streso, viz o prindžaripe thaj gindisaripe pala emocie šaj te anen dži ka emocionalno baro pharipen jal te zurjarel e tarapana. Ande kasave situacie trubul te gindisarelpe pala pobut emocionalno mažutipen jal džanglutno inđaripen. E ternenge save dživdisardine e trauma šaj vi te avel lenge phares te prindžaren jal te sikaven peske xaćarimata, a varesave situacie labjarde ando zumavipen šaj te vazden e reakcije save si phandine e traumasa. E facilitatorurja trubun but uladimasa te len sjama kana keren jekh sarbarr varemo, te po trubulipen pašaren o zumavipen thaj te lundžaren o mažutipen kana si kodova ando trubulpe.
Khundžaripen e facilitatorosko: E facilitatorurja trubun te aven khundžardine te den godor pe emocionalno zorale reakcije thaj te keren moderacija pe diskusie save šaj te aven xaćarne. Varesave situacie ando zumavipen šaj te aven zumavdine e kothanutnenge save si dženutne jal endajake xaranipa save si phandine e problemurjenca, školake pharipasa jal inćaripasa. E facilitatorurja trubun te len majcrra fundutno džanglipe pala mentalno sastipe thaj emocionalno mažutipen sar bi šaj lmajačhes te keren reakcija ande andokozom e kothanutne ando kerdipe dživdinen emocionalno jal psihološko streso.
